جذابيت در مديريت

اولین علائم

اولین علائمی كه كودك روی كاغذ رسم می كند، بیش تر بر اثر ضربه زدن مداد روی كاغذ به وجود می آید. در نخستین مراحل یادگیری، كودك خط هایی را در جهت های مختلف رسم می كند. این خط ها معمولا تمام صفحه كاغذ را می گیرد. او تا جایی كه بازوانش اجازه می دهد، نیم دایره رسم می كند. بعد از مدتی، كه معمولا شش ماه پس از شروع خط نگاری است، رابطه ای را بین حركت های دست خود و آثار و علائمی كه پدید می آورد، كشف می كند. او متوجه می شود كه اثر خط روی كاغذ، به دلیل حركت دست و به كمك مداد به وجود می آید.

این موضوع برای وی بسیار با اهمیت است. زیرا او قبلا با لمس كردن می توانست اشیا را بشناسد و اكنون می تواند از طریق چشم نیز تجربه هایی كسب كند. در این مرحله، كودك حركت های دستش را تغییر می دهد و می تواند خط های عمودی و افقی یا گرد رسم كند. بنابراین بهتر از گذشته می تواند مداد و قلم را در دستش كنترل كند. كودك بی آن كه بخواهد، تصویرهای ذهنی خود را نقاشی می كند. نباید او را مجبور به كشیدن اشیای حقیقی كرد. زیرا خط خطی كردن بی نظم و نامفهوم برای او، نوعی بازی است كه از آن لذت فراوانی می برد.

نقاشی ها كامل می شود كودك در سن دو تا سه سالگی، برای شكل هایی كه می كشد، اسم می گذارد. این به معنی این است كه او می خواهد با محیط اطراف ارتباط برقرار كند. او با دقت فراوان، روی هر سطحی كه بیش تر در معرض دید است، مثل دیوار، میز یا اشیای مورد علاقه والدین، اثر یا علامتی از خود بر جای می گذارد. كودك خط هایی در جهت های مختلف رسم می كند؛

افقی یا عمودی. خط های افقی قبل از خط های عمودی ظاهر می شوند. در دو سالگی، خط های دایره ای و زاویه دار ظاهر می شود. در ۵/ ۲ سالگی، قدرت عضلانی كودك بیش تر می شود و هنگامی كه خطی را رسم می كند، با چشم نیز مراقب آن است تا خط از محدوده تعیین شده خارج نشود. در سه سالگی، خط نگاری كودك دیگر فقط برای لذت بردن نیست؛ بلكه مایل است احساسات درونی خود را كه در ارتباط با تجربه های زندگی كوتاه مدتش به دست آورده، بیان كند.

خطهای عمودی

خط های عمودی بیانگر اظهار وجود كودك است. بنابراین توسعه آن نشان می دهد كه كودك از وجود خودش آگاه شده و با آن كه خ طخطی های او از نظر بزر گترها، بدون معنی و محتواست، ولی در این مرحله، كودك قصد بیان چیزی را دارد. تكامل خط نگاری در كودكان در دو مرحله كلی انجام می شود:

۱ تكرار یك موضوع ثابت و دوباره دیدن یك شیء آشنا.

۲ تغییر دائمی موضوع كه كودك

را تحریك به دیدن چیزهای جدید می كند. در اواخر سه سالگی، كودك شروع به كشیدن شكل هایی می كند كه شبیه خانه یا خورشید است. سرانجام در چهار سالگی، خط نگاره های او جمع و جور می شود و حتی برای بزرگترها نیز معنی پیدا می كند.

بدی اینگونه است كه سرانجام كودك مرحله خط خطی كردن را به طور كامل پشت سر می گذارد و وارد مرحله تمثیلی میشود. در این مرحله، ضرورت كمك های آموزشی بیشتر احساس می شود. اگر كودك به سمت و سوی درست راهنمایی شود، به روحیه و شخصیت وی در آینده بسیار كمك خواهد كرد.

خورشید قرمزرنگ از پشت کوهی پوشیده از برف نمایان شده است. در گوشه ای از صفحات سپید، پسرکی لاغز مشغول توپ بازی کردن با مادری است که لبخندی بزرگ روی لبانش نشسته.

شاید دیدن چنین تصویری روی کاغذ سفیدرنگ برای بسیاری از ما تصویری کاملا معمولی باشد و چندان جذاب به نظر نرسد درحالی که به اعتقاد کارشناسان حوزه اجتماعی و روان شناسان کودک، حتی خط خطی کردن کاغذ توسط بچه ها معنا و مفهوم خاصی دارد. آنها در تجزیه و تحلیل نقاشی کودکان به نتایج مختلفی دست یافته اند.

براین اساس نقاشی برای کودک تنها یک وسیله بازی نیست بلکه یک ضرورت و نیاز برای بیان هستی خوش و برقراری ارتباط با دیگران در دنیای اطراف اوست. در نقاشی کودکان، به کارگیری رنگ خاص و بزرگ جلوه دادن افراد یا اشیا همگی حکایت از معنا و علائم خاصی دارد که شناخت آن برای والدین ضروری است چراکه نقاشی بیشتر به عنوانی ک نیاز روانی و وسیله ای برای سرگرمی و بازی کودکان است. بررسی های نشان داده کودکان نقاشی کردن را از مرحله خط خطی کردن  در حدود 18 ماهگی آغاز می کنند که همگی قابل تأمل است.

خانواده هایی که نقاشی می شوند

معمولا بیشتر کودکان دوست دارند در نقاشی شان آدمک بکشند به طوری که همواراه در لا به لای نقاشی کودکان تصویری از خانواده هایشان دیده می شود. آیا تاکنون به این تصاویر توجه کرده اید؟ درنگ و تأمل در این تصاویر ضمن داشتن جزئیاتی خاص می تواند کمی برای والدین اضطراب آور باشد. در تجزیه و تحیل نقاشی کودکان از خانواده، باید به دو بخش محتوا و چهارچوب توجه کرد که در این میان خط، رنگ و فضا از اهمیت بیشتری برخوردار است.

درباره تحلیل تصویر خانواده در نقاشی کودکانمعتقدیم : «شخصیت هایی که در نقاشی ارزش نهاده می شوند از اندازه بزرگی تصویرشان قابل شناختند. هنگامی که در نقاشی کودک، یکی از افراد خانواده کم است یا دیده نمی شود می توان نتیجه گرفت که شخص در ضمیر خود حذف او را آرزومند است.»

 «همچنین در بعضی از نقاشی ها که از افراد خانواده کشیده می شود ممکن است شخصیت دیگری نیز مانند یک مرد، زن، نوزاد و حتی یک حیوان اضافه شود. کودک به کمک این شخصیت اضافه شده تمایلات و خواسته هایی را که جرأت عملی کردن آنها را ندارد، به صورت تخیلی و تصوری عملی می کند. همچنین سایه زدن های افراطی در نقاشی و به کارگیری از رنگ های تیره نشان دهنده کمبود محبت در کودکان است.» بد نیست بدانید کودکان خجالتی، جزئیت را از نظر می اندازند و فقط دایره صورت را ترسیم می کنند. همچنین اگر لب ها در نقاشی بسته باشد، نشان دهنده فشار و تنش است. کودکان حسود در نقاشی خود فقط پدر و مادر را نقاشی می کنند.

کجا و چی کشیده؟

ناحیه ترسیم نقاشی یکی دیگر از جنبه های مهم و درخور توجه در تحلیل محتوای نقاشی است. برای این کار باید دقت کرد که نقاشی در چه سمتی از کاغذ کشیده و با چه شخصی آغاز شده است. «زهرا حاج سید جوادی» مشاور خانواده و جامعه شناس درباره ضرورت آگاهی از این موضوع می گوید: «ناحیه پایین صفحه، ناحیه غرایز بنیادی، صیانت ذات و افسرده هاست. قسمت بالا نیز بیانگر گسترش تخیلات و افراد آرمانگر و رویاپرداز و بخش چپ، برگشت به دوره کودکی خویش و ناحیه راست نیز ناحیه آینده است. والدین با کمی توجه می توانند این نکات را از آثار فرزندانشان استخراج و برای کسب اطلاعات تخصصی تر و راهنمایی از روان شناسان بهره مند شوند.»

خانه و کوچه

در نقاشی کودکان خانه بیش از هر چیز دیگری کشیده می شود. معمولا کودک در سنین اولیه خانه ای معمولی نقاشی می کند ولی ضمن بالارفتن سن کودک ساختمان خانه نیز تکامل می یابد.

خانه در نقاشی کودکان پناهگاه و هسته اصلی و نشان دهنده گرمی خانوادگی است که ممکن است مورد علاقه و تنفر کودک باشد.  «اگر در خانه ای که کودک ترسیم می کند باغچه و گل و دودکش بخاری کشیده شود، نشان دهنده یک زندگی سعادتمندانه و دلباز است. برخلاف این مورد ممکن است خانه ای بدون در ورودی و با دیوارهای بلند، نقاشی شود که اینها در سنین پنج تا هشت سالگی نشانه خجالتی بودن و وابستگی شدید این افراد است. وابستگی شدید او به مادر بعداز هشت سالگی نشانگر احساس خود کوچک بینی و تنهایی در کودک و در نوجوانی نشانه شرم و حیای زیادی او است.»

اگر خانه ای به صورت قصر در نقاشی نشان داده شود به منزله پناهگاهی مطلوب است و برعکس اگر به صورت زندان کشیده شود. نماد فشار خانوادگی و از هم پاشیدگی و فروپاشی این نهاد تاثیرگذار است. شکل خانه نیز مثل بقیه چیزها تحت تاثیر محیط اجتماعی و فرهنگی کودک است. بسیاری از کودکان دوست دارند در نقاشی هایشان کوچه را نیز ترسیم کنند.

 «کوچه امتداد و ادامه خانه است. کوچه برای کودک امکان خارج شدن از خانه و محیط محدود خانواده و درنهایت از خود بیورن آمدن را فراهم می کند. اگر کودک مشکلاتی برای برقرارکردن ارتباط با دیگران داشته باشد کوچه و جاده به صورت پیچ و خم دار می کشد و در مواقع ینیز کوچه نماد فرار و گریز است. خیابان های عریض وب از، نشانگر ش ادی و صدات و کوچه های تنگ و بسته نشانگر کمبودهای عاطفی کودک است. کودکانی که رد خانواده های ازهم گسیخته زندگی می کنند معمولا در نقاشی هایشان کوچه های متعددی دیده می شود. دیوارهای بلند در نقاشی نیز نشانه خجالتی بودن کودک و وابستگی شدید به مادر است.» در خانواده هایی که پدر و مادر از هم جدا باشند کودک خانه را به دو قسمت تقسیم می کند و دو در ورودی برای آن می گذارد. اگر خانه به صورت مستقر کشیده شود نشانه پناهگاه مطلوب است.

خورشید، آسمان و زمین

این تصاویر به معنی امنیت، خوشحالی، گرما و قدرت است. خورشید در نقاشی به معنی پدر است. وقتی رابطه کودک با پدر خوب باشد کودک خورشید را در حالت درخشش مر کشد. آسمان به معنی الهام و پاکی است و زمین به معنی ثبات و امنیت است. اتومبیل نیز نشانه قدرت است که در نقاشی پسرها دیده می شود.

حیوان

فرهنگ و روش زندگی کودک در خانواده از اهمیت زیدی برخوردار است. اگر کودک با حیوان ارتباط نداشته باشد، وجود تصویر حیوان در نقاشی اش اهمیت خاص پیدا می کند. تصویر حیوان در نقاشی کسانی که احساس گناه و تقصیری را که تجربه کرده اند و جرات ابراز آن را نداشته اند، دیده می شود. پرخاشگری علیه اعضای خانواده به شکل حیوان وحشی مثل سگ، گرگ و شیر واقعی بیان می شود.

آموزش یا اصلاح نقاشی؟

بسیاری از والدین هنگام مشاهده نقاشی های فرزندشان درصدد رفع نواقص آن برمی آیند و گمان می کنند با این روش، اصول صحیح نقاشی را به آنها می آموزند در حالی که کودک هنگام ترسیم نقاشی، خود را از ممنوعیت رها کرده و ادراک خود را در دنیای پیرامون ترسیم می کند. اگر با دیدن نقاشی کودیکتان احساس کردید او در نقاشی هایش چیزهایی را به تصویر می کشد که برای شما نگران کننده است، به جای اصلاح کودکتان رو به روی آینه بایستید و به خودتان نگاه کنید. شاید مشکل در خود شماست.